Công cụ hỗ trợ trong nghiên cứu: ranh giới và nghĩa vụ khai báo

Các công cụ hỗ trợ có thể giúp thật — giải thích khái niệm, soát diễn đạt, gợi ý hướng tìm tài liệu.

Nhưng ranh giới về liêm chính đang thay đổi nhanh, và quy định khác nhau giữa các tạp chí, các nhà tài trợ và các cơ sở. Đây là lĩnh vực bạn phải chủ động theo dõi.

Nguyên tắc bao trùm

• Tra quy định hiện hành của tạp chí bạn gửi, cơ sở bạn làm việc, và nhà tài trợ — mỗi nơi một khác và chúng đang được cập nhật.
• Trách nhiệm về nội dung luôn thuộc về tác giả — không thể chuyển sang công cụ.
• Công cụ không được đứng tên tác giả — đây là điểm đã được thống nhất rộng rãi.
• Khi phân vân, khai báo — khai báo gần như không gây hậu quả, không khai báo thì có.

Cách dùng thường được chấp nhận

• Soát lỗi diễn đạt và ngữ pháp trên bản bạn đã viết — tương tự dịch vụ hiệu đính, và nhiều nơi yêu cầu khai báo.
• Nhờ giải thích một khái niệm theo cách khác khi bạn đang học.
• Nhờ đặt câu hỏi để bạn tự kiểm tra hiểu biết.
• Nhờ chỉ ra chỗ lập luận còn yếu sau khi bạn đã viết xong.
• Gợi ý từ khoá tìm kiếm — rồi tự đi tìm và đọc nguồn thật.
• Điểm chung: bạn làm việc trước, công cụ hỗ trợ sau, và bạn kiểm mọi thứ nó đưa ra.

Những gì không được chấp nhận

• Để công cụ viết nội dung học thuật rồi nộp như của bạn.
• Tạo hoặc chỉnh sửa dữ liệu — đây là vi phạm nghiêm trọng nhất trong nghiên cứu.
• Tạo hình ảnh hoặc kết quả không có thật.
• Dùng trong bình duyệt mà không được phép — bản thảo bạn bình duyệt là tài liệu bảo mật.
• Che giấu việc đã dùng khi nơi nhận yêu cầu khai báo.

Kiểm chứng thông tin

• Công cụ có thể đưa thông tin sai một cách rất thuyết phục.
• Không bao giờ trích dẫn nguồn do công cụ đưa mà chưa kiểm — nguồn không tồn tại là chuyện xảy ra thường xuyên, và nó đã dẫn tới nhiều trường hợp phải đính chính.
• Tìm và đọc bản gốc trước khi đưa vào bài.
• Với số liệu và công thức, luôn tra nguồn gốc.
• Với tóm tắt một bài báo, đọc lại bài đó — tóm tắt tự động có thể sai trọng tâm.

Bảo mật dữ liệu

• Đừng đưa dữ liệu nghiên cứu lên công cụ bên ngoài — kể cả khi đã bỏ định danh.
• Đừng đưa bản thảo chưa công bố lên nơi bạn không rõ chính sách lưu trữ và sử dụng.
• Đừng đưa bản thảo bạn đang bình duyệt — nó thuộc về tác giả và là tài liệu bảo mật.
• Kiểm cam kết trong phiếu đồng ý tham gia — bạn đã hứa gì với người tham gia về việc dữ liệu được xử lý ở đâu.
• Kiểm quy định của cơ sở về việc đưa dữ liệu ra dịch vụ bên ngoài.
• Khi nghi ngờ, đừng đưa lên.

Với học viên bạn hướng dẫn

• Nói rõ quy định thay vì giả định họ biết — quy định mới và nhiều người chưa nắm.
• Bàn về ranh giới cụ thể, không chỉ nói chung chung là không được dùng.
• Nhắc rằng ở buổi bảo vệ, họ phải trả lời về chính công trình của mình — đây là lý do thực dụng nhất.
• Kiểm bản thảo sớm, không đợi bản cuối.

Các công cụ ít gây tranh cãi

• Phần mềm quản lý trích dẫn.
• Công cụ kiểm tra trùng lặp.
• Phần mềm thống kê và phân tích — với điều kiện bạn hiểu phương pháp mình dùng.
• Công cụ quản lý dữ liệu và sao lưu.
• Nhóm này giúp bạn tổ chức và thực hiện, không thay việc nghĩ.

Một điều đáng nhớ

Phép thử đơn giản trước khi dùng bất cứ công cụ nào cho một công đoạn: nếu việc này được nêu công khai trong phần phương pháp, có vấn đề gì không?

Nếu có, đừng làm. Nếu không, hãy nêu công khai — và tra quy định của nơi nhận về việc khai báo, vì nó đang thay đổi.

Câu hỏi thường gặp