Xây bảng hỏi: mỗi câu phải phục vụ một mục tiêu

Bảng hỏi là công cụ không sửa được sau khi đã thu dữ liệu. Một câu hỏi viết mơ hồ nghĩa là biến đó vô dụng — và bạn chỉ phát hiện khi phân tích.

Bắt đầu từ câu hỏi nghiên cứu

• Liệt kê từng câu hỏi nghiên cứu và biến bạn cần để trả lời nó.
• Với mỗi câu trong bảng hỏi, ghi rõ nó đo biến nào.
• Câu nào không phục vụ biến nào thì bỏ — bảng hỏi dài làm giảm tỷ lệ trả lời và giảm chất lượng.
• Kiểm ngược: mọi biến bạn cần đều có câu hỏi tương ứng chưa.
• Đây là bước hay bị bỏ qua — và là nguyên nhân của bảng hỏi vừa dài vừa thiếu.

Dùng công cụ đã có nếu được

• Nếu lĩnh vực đã có thang đo được kiểm chứng, dùng nó — bạn có luôn bằng chứng về độ tin cậy và giá trị.
• Kiểm điều kiện sử dụng — một số cần xin phép.
• Nếu dịch sang ngôn ngữ khác, làm đúng quy trình — dịch xuôi, dịch ngược, đối chiếu, và thử nghiệm lại.
• Đừng tự sửa thang đo đã kiểm chứng — sửa là mất tính chất đã được kiểm.
• Nếu phải tự xây, ghi rõ và báo cáo độ tin cậy trong bài.

Viết câu hỏi

• Một ý một câu — câu hỏi hỏi hai thứ cùng lúc thì không ai trả lời được chính xác.
• Ngôn ngữ đơn giản — viết cho người trả lời, không viết cho đồng nghiệp.
• Tránh câu dẫn dắt — cách hỏi gợi ý câu trả lời mong muốn.
• Tránh phủ định kép.
• Tránh giả định — hỏi bạn dùng dịch vụ đó bao lâu một lần thì giả định họ có dùng.
• Cụ thể về thời gian — trong ba tháng qua, thay vì thường xuyên.
• Định nghĩa thuật ngữ nếu người trả lời có thể hiểu khác nhau.

Thang đo và lựa chọn

• Các lựa chọn phải loại trừ nhau và bao phủ hết — người trả lời luôn tìm được đúng một ô.
• Nhất quán về số mức trong toàn bảng hỏi.
• Cân nhắc có mức trung lập hay không — có thì dễ trả lời, không thì buộc chọn hướng.
• Có lựa chọn không áp dụng hoặc không biết khi cần — ép trả lời tạo dữ liệu sai.
• Với câu mở, giới hạn số lượng — chúng tốn công phân tích.

Bố cục

• Bắt đầu bằng câu dễ và liên quan rõ tới chủ đề — nó giữ người trả lời.
• Nhóm theo chủ đề, chuyển mạch rõ ràng.
• Câu nhạy cảm để sau — khi người trả lời đã quen.
• Thông tin nhân khẩu thường để cuối — trừ khi cần để phân luồng.
• Ngắn — tỷ lệ bỏ dở tăng nhanh theo độ dài.
• Ghi rõ thời gian dự kiến ở đầu.

Thử nghiệm trước

Bước bị bỏ qua nhiều nhất, và tốn ít thời gian nhất:

• Thử với năm tới mười người giống đối tượng thật.
• Yêu cầu họ nói ra suy nghĩ khi trả lời — bạn phát hiện câu nào bị hiểu khác ý.
• Đo thời gian thật — nó luôn lâu hơn bạn nghĩ.
• Hỏi câu nào khó hiểu, câu nào khó chịu.
• Thử cả quy trình phân tích trên dữ liệu thử — bạn phát hiện biến nào thiếu.
• Sửa rồi thử lại nếu thay đổi lớn.

Các lỗi thường gặp

• Bảng hỏi quá dài — nguyên nhân số một của tỷ lệ trả lời thấp.
• Câu hỏi hỏi hai thứ cùng lúc.
• Thiếu biến cần cho phân tích — phát hiện khi đã thu xong.
• Thang đo không nhất quán giữa các phần.
• Không thử nghiệm trước.
• Thu thông tin cá nhân không cần thiết — vừa thừa vừa gây rủi ro về bảo mật.

Về đạo đức

• Cần phê duyệt đạo đức nếu nghiên cứu có sự tham gia của con người.
• Nêu rõ mục đích, thời gian, và cách dùng dữ liệu ở đầu bảng hỏi.
• Nêu rõ quyền không trả lời và quyền dừng.
• Chỉ thu thông tin định danh khi thật sự cần — và nói rõ vì sao.
• Cẩn thận với câu hỏi nhạy cảm — nêu rõ họ có thể bỏ qua.

Một điều đáng nhớ

Với mỗi câu trong bảng hỏi, hãy hỏi: tôi sẽ dùng câu trả lời này vào phân tích nào?

Nếu không trả lời được, hãy bỏ câu đó. Bảng hỏi ngắn mà đủ luôn cho dữ liệu tốt hơn bảng hỏi dài mà một nửa không dùng tới.

Câu hỏi thường gặp