Chọn hướng nghiên cứu: xây một mạch thay vì làm rời rạc

Nhiều nhà nghiên cứu làm mỗi năm một đề tài không liên quan gì tới đề tài trước — theo cơ hội tài trợ, theo lời mời, theo thứ đang được quan tâm.

Sau mười năm, họ có mười bài và không có một hướng nào. Và điều đó có giá.

Vì sao một mạch quan trọng

• Mỗi công trình xây trên công trình trước — bạn đi nhanh hơn vì đã có nền.
• Bạn được biết tới về một thứ — người ta nhớ bạn khi cần chuyên môn đó.
• Dễ xin tài trợ hơn — hội đồng thấy bạn có năng lực đã chứng minh trong lĩnh vực.
• Dễ hợp tác hơn — người ta tìm tới bạn.
• Hướng dẫn học viên dễ hơn — bạn có sẵn các đề tài liên quan.
• Đọc tài liệu hiệu quả hơn — bạn không phải bắt đầu lại từ đầu mỗi lần.

Cách chọn hướng

• Từ vấn đề bạn thấy trong công việc thật — dạy học, thực hành nghề, quản lý.
• Từ chỗ bạn có lợi thế tiếp cận — dữ liệu, bối cảnh, đối tượng mà người khác khó tiếp cận.
• Từ khoảng trống bạn thấy khi đọc — chỗ các kết quả mâu thuẫn, chỗ chưa ai làm trong bối cảnh này.
• Từ giao điểm hai lĩnh vực bạn biết — thường ít người làm.
• Chọn thứ bạn còn quan tâm sau năm năm — bạn sẽ sống với nó khá lâu.

Kiểm tính bền vững

• Có đủ câu hỏi cho nhiều năm không — hướng quá hẹp cạn nhanh.
• Bạn tiếp cận được dữ liệu lâu dài không — hay chỉ được một lần.
• Có nguồn tài trợ cho lĩnh vực này không.
• Có cộng đồng để trao đổi không — hội thảo, tạp chí, người cùng làm.
• Nó có phù hợp với định hướng của đơn vị không — làm ngược lại thì thiếu hỗ trợ.

Cân bằng chuyên sâu và mở rộng

• Một hướng chính chiếm phần lớn công sức.
• Một hai nhánh phụ để thử thứ mới và mở khả năng hợp tác.
• Nhận lời hợp tác ngoài hướng chính có chọn lọc — quá nhiều thì hướng chính không tiến.
• Phép thử trước khi nhận việc mới: nó có xây trên cái tôi đã có không, hay bắt tôi bắt đầu lại từ đầu.
• Nói không là kỹ năng cần thiết — đặc biệt với giảng viên trẻ hay được mời tham gia mọi thứ.

Với người mới bắt đầu

• Tham gia hướng của người có kinh nghiệm trước — học nhanh hơn và ít rủi ro hơn.
• Sau vài công trình, tách dần sang câu hỏi của riêng bạn trong cùng lĩnh vực.
• Đừng cố tạo hướng riêng ngay từ bài đầu — bạn chưa đủ nền để biết chỗ nào đáng làm.
• Nhưng cũng đừng ở mãi trong hướng của người khác — tới lúc phải có câu hỏi của mình.

Khi nào nên đổi hướng

• Khi hướng cũ đã cạn câu hỏi đáng làm.
• Khi bạn mất hết hứng thú — nghiên cứu là việc dài, và không có hứng thú thì không bền.
• Khi mất quyền tiếp cận dữ liệu hoặc bối cảnh thay đổi.
• Khi chuyển đơn vị hoặc chuyển vai trò.
• Đổi dần, không đổi đột ngột — mang theo phương pháp và mạng lưới bạn đã có.
• Tìm giao điểm giữa hướng cũ và hướng mới — nó cho phép bạn dùng lại nền đã xây.

Ghi lại và rà định kỳ

• Viết ra hướng của bạn trong ba câu — nếu viết không được, nó chưa rõ.
• Liệt kê các câu hỏi bạn muốn trả lời trong năm năm tới.
• Rà lại mỗi năm — bạn đã tiến được gì, câu hỏi nào đã trả lời, câu nào mới xuất hiện.
• Đối chiếu công việc thực tế với hướng đã ghi — nếu chúng lệch nhau, hoặc sửa hướng hoặc sửa công việc.

Một điều đáng nhớ

Trước khi nhận một đề tài hoặc lời mời hợp tác mới, hãy hỏi: việc này có xây trên cái tôi đã có không?

Nói có với mọi thứ là cách chắc chắn nhất để sau mười năm bạn có nhiều công trình mà không ai biết bạn giỏi về cái gì.

Câu hỏi thường gặp