Bài này tập hợp các câu hỏi lặp lại nhiều nhất từ giảng viên trẻ và người mới bắt đầu làm nghiên cứu.
Lưu ý: quy định cụ thể về liêm chính, đạo đức, đứng tên và nghiệm thu khác nhau giữa các cơ sở, các ngành và các tạp chí — luôn tra quy định của chính nơi bạn làm việc và nơi bạn gửi bài.
Bắt đầu từ đâu
Tôi nên học kỹ năng gì trước? Đọc có chọn lọc và đặt câu hỏi nghiên cứu — trước cả phương pháp và phần mềm phân tích.
Làm sao tìm được đề tài? Từ vấn đề trong công việc bạn đang làm, từ khoảng trống bạn thấy khi đọc, hoặc tham gia đề tài đã có của người có kinh nghiệm.
Đề tài đầu tiên nên lớn cỡ nào? Nhỏ — một câu hỏi bạn trả lời được trong vài tháng với dữ liệu chắc chắn. Nhỏ mà xong hơn lớn mà bỏ dở.
Tôi nên tự làm hay tham gia nhóm? Tham gia nhóm của người có kinh nghiệm là cách học nhanh nhất khi mới bắt đầu.
Về viết bài
Nên viết phần nào trước? Phương pháp, rồi kết quả, rồi bàn luận, rồi mở đầu, tóm tắt cuối cùng.
Tiếng Anh của tôi không tốt thì sao? Rõ ràng quan trọng hơn hoa mỹ. Câu ngắn, từ đơn giản, nhất quán thuật ngữ — và học các cụm từ hay dùng từ chính tạp chí bạn định gửi.
Bài dài bao nhiêu là vừa? Theo hướng dẫn cho tác giả của tạp chí. Đọc trước khi viết bản cuối.
Có cần nêu hạn chế không? Có — nó được đánh giá cao, và nếu bạn không nêu thì người bình duyệt sẽ nêu.
Về công bố
Chọn tạp chí thế nào? Xem bạn đang trích dẫn tạp chí nào nhiều nhất, và hỏi người có kinh nghiệm trong ngành.
Làm sao biết một tạp chí có uy tín? Hỏi người trong ngành. Cảnh giác với thư mời gửi bài, hứa duyệt nhanh, và phạm vi rộng bất thường.
Có được gửi nhiều nơi cùng lúc không? Không — đây là vi phạm.
Bị từ chối thì sao? Bình thường, kể cả với người có kinh nghiệm. Đọc kỹ lý do, sửa, rồi gửi nơi khác.
Mất bao lâu từ gửi tới đăng? Thường khá lâu — tính vào kế hoạch, đặc biệt nếu đề tài có mốc nghiệm thu.
Về liêm chính
Diễn đạt lại thế nào cho đúng? Đọc, hiểu, đóng tài liệu, viết bằng lời của bạn, đổi cả cấu trúc câu — và vẫn dẫn nguồn.
Ai được đứng tên? Người đóng góp đáng kể vào công trình, tham gia viết hoặc sửa, duyệt bản cuối, và chịu trách nhiệm. Bàn từ đầu dự án.
Khi nào cần phê duyệt đạo đức? Khi nghiên cứu có sự tham gia của con người hoặc dùng dữ liệu cá nhân — và phải xin trước khi thu dữ liệu.
Dùng lại phần bài cũ của mình được không? Cẩn thận — nhiều tạp chí coi việc dùng lại nội dung mà không nêu rõ là vi phạm. Kiểm quy định.
Về hướng dẫn học viên
Học viên chậm tiến độ thì làm gì? Liên hệ trước, hỏi cụ thể họ tắc ở đâu, và thu nhỏ nhiệm vụ tiếp theo xuống mức làm được trong một tuần.
Nên phản hồi bao nhiêu? Ba tới năm điểm quan trọng nhất — phản hồi năm mươi điểm cùng lúc làm người nhận tê liệt.
Bài từ luận văn thì ai đứng tên đầu? Bàn từ đầu. Ở nhiều ngành, học viên là tác giả đầu nếu họ làm phần lớn công việc.
Các lo lắng phổ biến
Tôi bắt đầu muộn quá không? Không — nhiều người bắt đầu công bố sau nhiều năm giảng dạy, và kinh nghiệm thực tiễn là lợi thế.
Nghiên cứu của tôi có đủ mới không? Đóng góp không nhất thiết phải lớn. Áp dụng vào bối cảnh mới, hoặc kiểm chứng lại kết quả cũ, đều là đóng góp hợp lệ.
Tôi không có nhiều thời gian. Viết đều hơn viết dồn — một giờ mỗi ngày hơn một ngày mỗi tháng.
Một điều đáng nhớ
Câu hỏi hữu ích nhất khi mới bắt đầu không phải tôi nên nghiên cứu gì.
Là: ai trong đơn vị hoặc trong ngành đang làm việc tôi quan tâm, và tôi tham gia được không? Học bằng cách làm cùng người có kinh nghiệm nhanh hơn nhiều so với tự mò từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Người mới nên học kỹ năng gì trước?
Đọc có chọn lọc và đặt câu hỏi nghiên cứu — trước cả phương pháp và phần mềm phân tích.
Đề tài đầu tiên nên lớn cỡ nào?
Nhỏ — một câu hỏi bạn trả lời được trong vài tháng với dữ liệu chắc chắn. Nhỏ mà xong hơn lớn mà bỏ dở.
Làm sao biết một tạp chí có uy tín?
Hỏi người trong ngành — và cảnh giác với thư mời gửi bài, hứa duyệt nhanh, và phạm vi rộng bất thường.
Bắt đầu làm nghiên cứu muộn có sao không?
Không — nhiều người bắt đầu công bố sau nhiều năm giảng dạy, và kinh nghiệm thực tiễn là lợi thế.
Câu hỏi hữu ích nhất khi mới bắt đầu là gì?
Ai trong đơn vị hoặc trong ngành đang làm việc tôi quan tâm, và tôi tham gia được không — học bằng cách làm cùng người có kinh nghiệm nhanh hơn tự mò từ đầu.
